Оштогу Нооруз майрамы өзгөчө шаң менен өттү

21-март — жаздын деми менен кошо келген, табигаттын ойгонушун, жакшылыктын жана жаңылануунун жарчысы болгон улуу Нооруз майрамы быйыл ордолуу Ош шаарында өзгөчө шаң, жогорку деңгээлдеги уюшкандык жана жалпы элдик ынтымак менен белгиленди. Күн менен түндүн теңелген, көөдөндү кубанычка бөлөгөн бул күнү калаа тургундары жана меймандары үчүн ар тараптуу маданий иш-чаралар уюштурулуп, майрамдык маанай шаардын ар бир бурчуна жетти. Быйылкы салтанаттын өзгөчөлүгү — ага республикалык деңгээлдеги бийлик өкүлдөрүнүн катышуусу жана миңдеген өнөр адамдарынын башын бириктирген масштабдуулугу болду.

Таңкы сүмөлөк жана аксакалдардын батасы

Майрамдык иш-чаралардын башталышы таң эрте, калаадагы эң кооз жана эл көп эс алган жайлардын бири — Барпы Алыкулов атындагы паркта башталды. Бул жерде кыргыз элинин байыркы каада-салттарынын бири болгон, Нооруздун көркүн ачкан ыйык тамак — сүмөлөк ачуу аземи жогорку деңгээлде өттү. Сүмөлөк кайнатуу — бул жөн гана кулинардык процесс эмес, ал бүтүндөй бир философия, элибиздин биримдигин бекемдеген улуу жөрөлгө. Түнү бою от жагып, казанды аралаштырган кыз-келиндер, аларга акыл-насаатын айтып, батасын берген аксакалдар жана байбичелер — бул көрүнүш өзүнчө бир улуттук тарбия мектеби экенин дагы бир жолу далилдеди.

Бул ыйык жана салтанаттуу көз ирмемге Жогорку Кеңешинин төрагасы Марлен Маматалиев жана Ош шаарынын мэри Жанарбек Акаев атайын келип катышты. Жетекчилер аксакалдардын коштоосунда жаңы ачылган сүмөлөктөн алгачкылардан болуп ооз тийип, казан башында элге жакшылык, токчулук жана тынчтык тилешти. Парктын ичиндеги таза аба, жаздын жыты жана жаңы бышкан сүмөлөктүн буусу адамдын жан дүйнөсүн тазартып, жаңыланууга үндөп турду. Бул жерде айтылган ар бир бата, ар бир тилек Кыргызстандын келечегине, элибиздин бейпилдигине жана өнүгүүсүнө багытталды. Жетекчилердин калк менен бирге казан башында туруп, жакшы тилектерди тең бөлүшүүсү эл менен бийликтин ортосундагы биримдиктин бекемдигин көрсөттү.

Келечекке ишеним жана жаратмандык

Сүмөлөк ачуу аземинен соң, майрамдык шаң Ош шаарынын борбордук аянтына уланды. Борбордук аянтта кары-жашы дебей улуттук кийимдерин кийип, жүздөрүнөн күлкү төгүлгөн миңдеген шаардыктар чогулду. Салтанаттуу иш-чаранын расмий бөлүгүндө Жогорку Кеңешинин төрагасы Марлен Маматалиев сөз сүйлөп, жалпы кыргызстандыктарды, анын ичинде Ош шаарынын тургундарын Нооруз майрамы менен кызуу куттуктады. Төрага өз сөзүндө Нооруз — бул тек гана жаз майрамы эмес, ал элибиздин ынтымагын бекемдеген, кечиримдүүлүккө жана жаратмандыкка үндөгөн улуу күн экендигин баса белгиледи.

Өз кезегинде калаа башчысы Жанарбек Акаев сөз сүйлөдү. Журналистикадан чыккан, сөздүн баркын билген мэр катары ал элдин жүрөгүнө жеткен таамай сөздөрү менен шаардыктарды жаңылануунун майрамы менен куттуктап, Оштун келечеги үчүн жасала турган иштерге токтолду.

Улуттук бийлер жана өнөрпоздор

Майрамдык иш-чаранын көркүн миңдеген бийчилерден куралган массалык хореографиялык композициялар ачты. Бул жөн эле концерттик көргөзмө эмес, жогорку чеберчиликте даярдалган, чыныгы театрлаштырылган масштабдуу шоу болду. Бир эле учурда аянтта кыймылга келген миңдеген бийчилер көрүүчүлөрдүн демин ичине катып, суктануусун жаратты. Алар жаздын жарчысы болгон карлыгачтын учушун, гүлдүн ачылышын жана күндүн нур чачышын хореографиянын тили менен укмуштуудай чеберчиликте жеткире алышты.

Ар бир кыймылы келишкен, кыргыздын шырдагындагы оймо-чиймелер түшүрүлгөн түркүн түстүү улуттук кийимдерди кийген бийчилердин синхрондуу кыймылдары чоң эмгекти жана жогорку даярдыкты талап кылганы көрүнүп турду. Бул массалык бийлерден сырткары, өлкөбүзгө белгилүү эстрада жылдыздары, фольклордук топтор жана театр артисттери өз өнөрлөрүн тартуулашты. Комуздун күүсү жаңырып, ырчылардын шаңдуу ырлары элдин маанайын көтөрдү.

Улуттук оюндар жана жарманке

Салтанаттын алкагында улуттук оюндар: аркан тартыш, таяк тартыш жана кыргыз күрөшү боюнча кызуу мелдештер өттү. Ошону менен бирге, кол өнөрчүлөрдүн көргөзмө-жарманкеси уюштурулуп, анда жергиликтүү чеберлердин буюмдары жана экологиялык таза азыктар тартууланды. Бул иш-чаралар жаштардын улуттук баалуулуктарга болгон кызыгуусун арттырып, майрамдын маңызын тереңдетти. Шаардын көчөлөрүндө элдин маанайы көтөрүңкү болуп, үй-бүлөлөр жаздын жылуу күнүндө сейилдеп, майрамдык шаңга бөлөнүштү.

Миңдеген жылдарды карыткан мурас

Нооруз майрамынын тарыхы адамзат цивилизациясынын эң байыркы катмарларына, тагыраак айтканда, мындан 3-5 миң жыл мурунку мезгилдерге барып такалат. «Нооруз» сөзү фарс тилинен которгондо «Нав» – жаңы, «Руз» – күн, башкача айтканда «Жаңы күн» деген маанини билдирет. Бул күн астрономиялык календарь боюнча күн менен түндүн теңелген мезгилине туш келип, Чыгыш элдеринде, анын ичинде кыргыз элинде жаңы жылдын башталышы катары кабыл алынган. Байыркы доорлордо эле биздин ата-бабаларыбыз бул күндү табигаттын ойгонушу, тиричиликтин жаңы айлампасы катары өзгөчө кастарлап келишкен.

Айша Нуридинова