Ош шаарында быйылкы 9-май өзгөчө маанайда өттү. Улуу Жеңиштин 81 жылдыгында шаар тургундары согуш көргөн муунга таазим кылып, ата-бабаларынын элесин “Өлбөс полк” жүрүшү менен эскеришти. Майрамдык күн шаардагы жалгыз ардагерден кабар алуу менен башталып, миңге жакын адам катышкан жүрүш, түбөлүк отко гүл коюу аземи жана реконструкцияланган Санкт-Петербург көчөсүнүн ачылышы менен уланды. Бул күн Ошто тарыхка болгон урматты, тынчтыктын баасын жана шаарды өнүктүрүүгө болгон аракетти бириктирген өзгөчө дата болуп калды.
98 жаштагы ардагер: бир өмүргө тете тарых
9-май күнү эртең менен Ош шаарынын мэри Жанарбек Акаев шаардагы жалгыз ардагер Тажикан Мадимаровадан кабар алды. 98 жаштагы ардагерди куттуктоо үчүн шаар жетекчилиги анын үйүнө барып, акчалай сыйлык жана белектерди тапшырды.
Тажикан апанын өмүр жолу бүтүндөй бир доордун тарыхын камтыйт. Ал 1928-жылы 26-январда төрөлгөн. Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында жаш болсо дагы тылда эмгектенип, фронт үчүн иштеген адамдардын катарында болгон. Ошол жылдары күн-түн дебей эмгек кылган адамдардын салымы дагы жеңишке чоң таасир берген.
Ардагер “1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы талыкпаган эмгеги үчүн” медалы жана бир катар юбилейлик сыйлыктар менен сыйланган. Согуштан кийин дагы эмгектен кол үзбөй, “Кызыл Пахтачы” колхозунда узак жылдар иштеген.
Бүгүнкү күндө Тажикан апа чоң үй-бүлөнүн куту болуп отурат. Анын 10 баласы, 37 небереси, 119 чөбөрөсү жана 12 кыбырасы бар. Бир адамдан тараган бүтүндөй муун бүгүн анын батасын алып жашап келет.
Мэр Жанарбек Акаев ардагер менен жолугушууда согуш көргөн муун эч качан унутулбашы керек экенин белгиледи.
«Ардагерлер майрам күнү эле эмес, ар дайым көңүл борборунда болушу керек. Бүгүнкү тынч жашоо алардын эмгеги жана эрдиги менен келген», — деди шаар башчысы.
Бул жолугушуу көпчүлүктүн көңүлүн толкутту. Анткени жылдан-жылга согуштун катышуучулары азайып бара жатат. Азыр тирүү жүргөн ар бир ардагер — бул тирүү тарых.
“Өлбөс полк”: миңге жакын адам ата-бабаларын эскерди
Ош шаарындагы майрамдык иш-чаралардын эң негизгилеринин бири — “Өлбөс полк” жүрүшү болду. Бул акция акыркы жылдары салтка айланып, эл тарабынан чоң колдоого ээ болуп келет.
Быйыл дагы миңге жакын шаар тургуну эртең менен борбордук көчөлөргө чыгып, согушка катышкан ата-бабаларынын сүрөттөрүн көтөрүп жүрүш жасашты. Жүрүш Алымбек Датка көчөсү аркылуу борбордук аянтка чейин уланды.
Шаар көчөлөрүндө өзгөчө атмосфера өкүм сүрдү. Колуна сүрөт кармаган жаш балдар, неберелерин жетелеген чоң ата-чоң энелер, аскер кийимин кийген жаштар — баары бир максат менен чогулгандай болду. Алардын жүзүндө сыймык дагы, сагыныч дагы байкалып турду.
Жүрүшкө Ош шаарынын мэри Жанарбек Акаев, шаардык кеңештин төрагасы Болот Баетов, Президенттин Ош облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлүнүн биринчи орун басары Мирлан Орозалиев жана Россия Федерациясынын Ош шаарындагы башкы консулу Роман Свистин катышты.
Өзгөчө көңүл бурдурган учур — мэр Жанарбек Акаевдин Советтер Союзунун баатыры Чолпонбай Түлөбердиевдин сүрөтүн көтөрүп чыгышы болду.
Чолпонбай Түлөбердиев — кыргыз элинин тарыхындагы эң белгилүү баатырлардын бири. Анын эрдиги тууралуу окуялар бүгүн дагы муундан муунга айтылып келет. Ошондуктан анын сүрөтүнүн “Өлбөс полк” жүрүшүндө көтөрүлүшү символикалык мааниге ээ болду.
Жүрүштөн кийин борбордук аянттагы түбөлүк отко гүлчамбар коюлуп, согушта курман болгондор эскерилди. Бир мүнөттүк эскерүү учурунда аянт толугу менен тынчып, көпчүлүк көзүнө жаш алды.
«Ата-бабаларыбыздын эрдиги эч качан унутулбайт. Азыркы бейпил жашоону алар бизге кан менен, жан менен алып беришкен», — деди мэр өз сөзүндө.
Ал ошондой эле дүйнөдө азыр дагы согуштар уланып жатканын белгилеп, Кыргызстанда ар дайым тынчтык өкүм сүрүшүн кааларын айтты.
Бүгүнкү күндө “Өлбөс полк” жөн гана акция эмес. Бул — тарыхты унутпоонун, ата-бабаларга болгон урматтын жана мекенчилдиктин символуна айланып бара жатат.
Санкт-Петербург көчөсү пайдаланууга берилди
9-май күнү Ош шаарында дагы бир маанилүү окуя болду. Улуу Жеңиш күнүнө карата реконструкцияланган Санкт-Петербург көчөсү расмий түрдө ачылып, пайдаланууга берилди.
Ачылыш аземине шаар жетекчилиги, Россия жана Өзбекстандын Ош шаарындагы консулдуктарынын өкүлдөрү, “Орус үйүнүн” кызматкерлери, шаар тургундары жана коноктор катышты.
Бул көчө 49-көчө менен кесилишип, Мамыров көчөсүнө чейин уланат. Реконструкциянын алкагында жол толугу менен жаңыланып, жаңы көпүрө курулду.
Узундугу бир чакырымга жакын көчөдө бир катар өзгөрүүлөр жасалды. Кызыл сызыкка чыгып кеткен курулуштар алынган. Электр мамычалары жаңыланып, заманбап түнкү жарыктандыруу орнотулган. Ошондой эле тротуарлар жана ирригациялык системалар курулган.
Шаар тургундары үчүн бул жолдун ачылышы чоң жеңилдик болду. Себеби, аталган аймакта жол маселеси көптөн бери көйгөй жаратып келген.
Ачылыш аземинде сөз сүйлөгөн мэр Жанарбек Акаев шаар тургундарын майрам жана жаңы жолдун пайдаланууга берилиши менен куттуктады.
«Азыркы учурда Ош шаарында 50 чакырымга жакын жол оңдолуп жатат. Бул чек эмес. Шаардын инфраструктурасын мындан ары дагы жакшыртабыз», — деди шаар башчысы.
Акыркы жылдары Ош шаарында жолдорду оңдоо, жаңы көпүрөлөрдү куруу жана инфраструктураны жакшыртуу боюнча бир катар долбоорлор ишке ашырылып жатат. Шаар тургундары бул өзгөрүүлөрдү күн сайын сезип жатканын айтышат.
Айрыкча жаңы жарыктандыруу жана тротуарлар эл үчүн коопсуздук жана ыңгайлуулук жаратат деген үмүт чоң.
Быйылкы 9-май Ош шаарында жөн гана майрам катары эмес, тарых менен бүгүнкү күндү байланыштырган өзгөчө дата катары эсте калды.
Таң эрте ардагерден кабар алуу — адамгерчиликтин белгиси болду. “Өлбөс полк” жүрүшү ата-бабалардын эрдигин эске салды. Ал эми жаңы көчөнүн ачылышы шаар өнүгүп жатканын көрсөттү.
Бул окуялардын баары бир нерсени эске салды: тарыхты унутпаган элдин келечеги бекем болот.
Улуу Жеңиштен бери 81 жыл өтсө дагы, ошол кездеги баатырлардын эрдиги бүгүн дагы элдин эсинде жашап келет. Азыркы муундун милдети — ошол тынчтыкты сактап калуу, тарыхты урматтоо жана өлкөнү өнүктүрүү.
Айша Нуридинова
About The Author
